Jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka jest zbilansowana dieta, dostarczająca wszystkich niezbędnych składników  odżywczych, takich  jak białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy, pierwiastki śladowe i elektrolity. Można je znaleźć w produktach pełnoziarnistych oraz mięsie, mleku i jego przetworach, a także owocach i warzywach. W przypadku choroby nowotworowej część z tych produktów może być słabiej tolerowana przez pacjentów na pewnych etapach leczenia, a także może nie pokryć w pełni zapotrzebowania na składniki odżywcze. Pacjenci onkologiczni są szczególnie narażeni na niedożywienie. Bardzo istotne jest przyjrzenie się i weryfikacja sposobu odżywiania chorego, które ma ogromne, często niedoceniane znaczenie dla przebiegu procesu leczenia. 

Przyczyny zaburzeń stanu odżywiania w chorobie onkologicznej

Nieprawidłowy stan odżywienia występuje u 30-85 % chorych onkologicznie.

Niewątpliwie  ma na to wpływ zarówno rodzaj i umiejscowienie nowotworu, przebieg choroby, stopień złośliwości jak i sposób leczenia. Zmiany metaboliczne, zachodzące w organizmie pacjenta z chorobą nowotworową, prowadzą do upośledzenia przemiany białek, tłuszczów, węglowodanów i składników mineralnych.  Dochodzi do zwiększonego zapotrzebowania na substancje odżywcze a zwłaszcza białko. 

Dodatkowo samo leczenie (chemio- i radioterapia) może również prowadzić do zaburzeń stanu odżywienia. Ich przyczyn należy upatrywać w obniżonym łaknieniu, wymiotach, biegunkach, zmianach odczuwania smaku i zapachu, które mogą utrudniać przygotowywanie i spożywanie posiłków. 

Zapotrzebowanie na składniki odżywcze

Według rekomendacji podaż białka powinna wynosić 1-1,5 g/kg m.c./dobę, natomiast u chorych z cechami wyniszczenia 2-3 g/kg m.c./dobę * przy podaży energii nawet do 35-45 kcal/kg m.c./dobę. Dodatkowo do organizmu należy dostarczać wszystkich niezbędnych składników odżywczych (tj. aminokwasów, węglowodanów, tłuszczy, elektrolitów, pierwiastków śladowych, witamin), które powinny być podawane w ilościach pokrywających zapotrzebowanie dobowe chorego. 

Kwasy tłuszczowe Omega-3 są jednym ze składników immunomodulujących, wykazują działanie przeciwzapalne. Odpowiednie spożycie EPA (kwas eikozapentaenowy) wynoszące 1,4-2,0 g/ dzień i/lub DHA (kwas dokozaheksaenowy) wynoszące 0,5-1,0 g/dzień może przyczyniać się do zmniejszenia nasilenia kacheksji i zwiększenia udziału beztłuszczowej masy ciała, zwiększenia spożycia żywności i stabilizacji masy ciała. Jest to związane z ich wpływem na obniżenie stężenia cytokin prozapalnych 
w osoczu krwi (m.in. IL-1, IL-6, TNF-α) i zwiększenie tempa obumierania komórek nowotworowych.
 
Wytyczne ESPEN (Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu) wskazują, że u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową poddawanych chemioterapii, u których istnieje ryzyko utraty masy ciała lub niedożywionych można rozważyć stosowanie kwasów tłuszczowych Omega-3 w celu stabilizacji lub poprawy apetytu, spożycia pokarmów, beztłuszczowej masy ciała i masy ciała.

Również ESMO (Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej) zaleca, aby pacjentom poddawanym chemioterapii, radioterapii lub chemio-radioterapii oferować wysokobiałkowe doustne preparaty odżywcze zawierające kwasy tłuszczowe Omega-3 w celu zwiększenia masy ciała, zmniejszenia utraty beztłuszczowej masy ciała i poprawy jakości życia.

Warto pamiętać, iż ludzki organizm nie ma możliwości syntetyzowania tych kwasów tłuszczowych, dlatego muszą być one dostarczone w odpowiedniej ilości z dietą, co jest szczególnie ważne w przypadku  pacjentów onkologicznych, u których spożycie tych kwasów tłuszczowych z dietą jest niskie.

2 butelki Nutridrink Protein Omega 3 dostarczają 2,2 g EPA i 1,4 g DHA

*przy uwzględnieniu stopnia wydolności wątroby i nerek

Żywienie medyczne

Żywienie medyczne jest metodą wspierania leczenia przeciwnowotworowego, którą stosuje się w przypadkach, kiedy chory nie jest w stanie dostarczyć do organizmu składników odżywczych, spożywając jedynie tradycyjne posiłki. Wspomaganie żywieniowe ułatwia leczenie pacjenta, poprawia jego samopoczucie, zmniejsza niepożądane następstwa i dodaje sił do walki z chorobą – wszystko to ma istotne znaczenie w procesie zdrowienia chorego.

Rekomendowaną i najwygodniejszą, a do tego najmniej inwazyjną formą żywienia medycznego jest metoda żywienia doustnego. Z myślą o pacjentach chorych onkologicznie opracowany został Nutridrink Protein Omega 3 125 ml. Jest to wysokokaloryczny i wysokobiałkowy preparat odżywczy z kwasami tłuszczowymi Omega-3 przeznaczony do picia. 

Chory może stosować go między posiłkami jako uzupełnienie naturalnych posiłków. Żeby wzmocnić organizm i dostarczyć mu potrzebnych substancji, należy przyjmować 2 butelki Nutridrink Protein Omega 3 125 ml dziennie przez minimum 14 dni. Preparat jest dostępny bez recepty, w aptekach tradycyjnych  i internetowych, z dostawą do domu.

Zalety doustnych specjalistycznych preparatów odżywczych

skoncentrowane źródło kalorii i składników odżywczych w małej objętości
brak składników potencjalnie szkodliwych: laktoza, gluten, cholesterol, puryny
możliwość dostosowania preparatu do wymagań żywieniowych
produkty gotowe do spożycia
preparaty pakowane w atmosferze jałowej

Źródła:

Kłęk S., Leczenie żywieniowe w onkologii, Onkologia w Praktyce Klinicznej; 2011
Kłęk S., Jarosz J., Jassem J., Kapała A., Krawczyk J., Krzakowski M., Misiak M., Szczepanek K., Polskie Rekomendacje Żywienia Dojelitowego i Pozajelitowego w Onkologii – część II: żywienie drogą przewodu pokarmowego (żywienie dojelitowe), Onkologia w praktyce klinicznej; 2013
Baldwin C., Parsons T., Logan S. Dietary advice for illness-related malnutrition in adults. Cochrane Database of Syst. Rev.; 2001
Milne A.C., Pooter J., Vivanti A., Avanell A. Protein and energy supplementation in elderly people at risk from malnutrition. Cochrane Database Syst. Rev.; 2009
Podstawy leczenia klinicznego. Sobotka L. (red.). PZWL, Warszawa; 2007
Chechlińska M., Rola cytokin w procesach nowotworzenia, NOWOTWORY Journal of Oncology nr 6, 2003
Podstawy żywienia klinicznego, Sobotka L. (red.) Scientifica, Kraków; 2013
Żywienie w chorobach nowotworowych red. Szałkowski W. i wsp., PZWL 2020.
Muscaritoli M. i. in. ESPEN practicalguideline: Clinical Nutrition in cancer, Clinical Nutrition. 2021; 40:2898-2913.
Arends J. i in. Cancer cachexia in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines. ESMO Open. 2021; 6(3):100092.
Van der Meij i. in. Oral nutrition supplements containing (n-3) polyunsaturated fatty acid affect the nutrition status of patients with stage III non-small cell lung cancer during multimodility treatment J Nutr. 2010; 140(10):1774-80.

Rola żywienia medycznego w chorobie nowotworowej